BECOME A MEMBER
สมัคร ! สมาชิกชมรมรักสุขภาพ
ฟรี ข่าวสาระความรู้เรื่องสุขภาพ


  
top
ไข้เลือดออกอีโบลา
  Ebola Hemorrhagic  
  Fever


คุณสมบัติทางไวรัสวิทยา
การวินิจฉัยทางห้อง
  ปฏิบัติการ

การวินิจฉัยแยกโรคออกจาก
  โรคชนิดอื่นๆ

การแพร่เชื้อของเชื้อ

 




Health Navigation






สนใจรายละเอียดเพิ่มเติม
กรุณาแจ้งให้ทึมงานเพื่อ
จัดเตรียมหาสาระให้




Contact : 
info@thailabonline.com
ชมรมเรารักสุขภาพ 
ไทยแล็ปออนไลน์





 ไข้เลือดออกอีโบลา - Ebola Hemorrhagic Fever      
แพทยสภาสาร vol.24 No.1 Jan-Mar 1995
ศาตราจารย์นายแพทย์ประเสริฐ ทองเจริญ
รองศาตราจารย์แพทย์หญิงจันทพงษ์ วะสี
รองศาตราจารย์พิไลพันธ์ พุธวัฒนะ



ในกลางปี พ.ศ.2519 เกิดโรคระบาดขึ้นในประเทศซูดานและซาอีร์ ผู้ป่วยจะ
เกิดมีไข้สูง ปุปปัป ปวดศีรษะมาก ตาพร่ามัว อาเจียน ต่อมามีผื่นขึ้นตามตัว 
มีเลือดออกใต้ผิวหนัง  และมีเลือดออกตามอวัยวะภายใน ได้แก่ตับ  ไต 
กระเพาะอาหารและลำไส้ ซึ่งมีผลทำให้เกิดการช็อค ผูป่วยจะเสียชีวิตใน
เวลาอันสั่น ตั้งแต่เริ่มป่วยจนถึงเสียชีวิตอาจใช้เวลาเพียง 4-10 วันเท่านั้น 
อัตราการตายสูงตั้งแต่ร้อยละ 30-80 การระบาดเกิดขึ้นประปรายในระยะ
แรกและเริ่มระบาดอย่างกว้างขวางมากขึ้น โดยเฉพาะในซูดานและซาอีร์

คุณสมบัติทางไวรัสวิทยา
Ebola viris จัดอยู่ใน Family Faloviridae (filo ภาษาละตินแปลว่าลักษณะ
ยาวเหมือนเส้นด้าย) ซึ่งมีคุณสมบัติดังนี้
1. มียีโนมเป็น RNA สายลบ และเป็นสายเดี่ยว มีความยาว 12.7 กิโลเบส 
    น้ำหนักโมเลกุล 4.2x10-6 ไม่มี polyA ที่ปลายด้าน 3'
2. อนุภาคไวรัสประกอบด้วยโปรตีนทั้งหมด 7 ชนิด รวมทั้งเอ็มไซม์ 
    transcriptase ซึ่งทำหน้าที่ในการสร้าง mRNA
3. Nucleocapcid มีการเรียงตัวแบบบันไดวน (helical) มีขนาดเส้นผ่า
    ศูนย์กลาง 80 นาโนเมตร ยาว 800-1000 นาโนเมตร มีเยื่อหุ้มไขมัน 
    (envelope) ล้อมรอบ และมี peplomer เป็นก้านยื่นออกไปโดยรอบ 
    envelope ไวรัสบางอนุภาคอาจมีความยาวถึง 14000 นาโนเมตร แต่
    ความยาวของอนุภาคมีส่วนสัมพันธ์กับความสามารถในการติดเชื้อ
    ของไวรัส อนุภาคที่ให้ infectivity สำหรับ ebola virus มีความยาว
    เพียง 970 นาโนเมตรเท่านั้น 
4. มีรูปร่างได้หลายแบบ ได้แก่สายยาว วงกลม รูปตัวยู หรือรูปทรง
    เหมือนเลขหกอารบิคหรือเบ็ดตกปลา
5. ไวรัสถูกทำลายได้ด้วยสารละลายไขมัน / แสงอัลตราไวโอเลต / รังสี
    แกมม่า / ฟอร์มาลีน 1% / เบต้า-โปรปิโอแลคโตน  / กรดอะซีติค 3%       
    / ยาฆ่าเชื้อพวกสารประกอบ phenolic / น้ำยาไฮโปคลอไรด์
ในอุณหภูมิห้อง เชื้อไวรัสสามารถก่อการติดเชื้อได้หลายวัน แต่จะถูก
ทำลายที่อุณหภูมิ 60 ซ. ในเวลา 30 นาที

Family Filoviridae ประกอบด้วยยีนัสเดียวเท่านั้นคือ genus Filovirus 
สมาชิกในยีนัส ได้แก่
- Marburg virus ซึ่งเป็นไวรัสก่อโรคไข้เลือดออก ชนิดหนึ่ง
- Ebola virus เป็นไวรัสก่อโรคไข้เลือดออกเช่นกัน แบ่งออกได้เป็น 2 
   subtype คือ
   - Sudan subtype (Ebola-S)
   - Zaire subtype (Ebola-Z) มีความรุนแรงในการก่อโรค และมีอัตรา
      การตายสูงกว่า Ebola-S
- Reston virus เป็นไวรัสก่อโรคในลิง และแพร่เชื้อมาสู่คนโดยไม่ทำให้
   เกิดอาการ

Marburg และ Ebola ไม่มีลักษณะแอนติเจนที่เหมือนกันเลย ส่วนอีโบลา
ไวรัสทั้ง 2 sub types มีแอนติเจนที่เหมือนกัน แต่บาง epitope แตกต่าง
กัน สำหรับ Reston virus จะมีแอนติเจนที่คล้ายกับ อีโบลา ดังได้พบว่า
การค้นพบ Reston virus นั้นใช้ polyclonal antisera ต่อ ไวรัสอีโบลา 
เป็นตัวทดสอบ

การเพิ่มจำนวน
ไวรัสเข้าสู่เซลด้วยการ endocytosis และเพิ่มจำนวนในไซโตปลาสซึม 
nucleocapsid ที่ถูกสร้างขึ้นจะ budding เอา envelope จาก cell 
membrane เพื่อเกิดเป็นอนุภาคที่สมบูรณ์ภายในไซโตปลาสซึมของเซล
ที่ติดเชื้อจะมี nucleocapsid ของไวรัสสะสมอยู่เป็นจำนวนมาก เห็นเป็น
ก้อน inclusion body ที่ชัดเจนติดที่ eosinophilic
Ebola และ Marburg เป็นไวรัสที่ก่อการติดเชื้อในอวัยวะหลายระบบ 
(pantropic) ก่อให้เกิดโรคในอวัยวะเกือบทุกชนิด แต่ที่พบบ่อยที่สุดคือ
ตับและม้าม ซึ่งไวรัสจะเข้าไปเจริญและเพิ่มจำนวนใน parenchymal 
cell

การวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติกา
Ebola virus เป็นเชื้อโรคก่อเกิดโรคติดต่ออันตรายร้ายแรง การศึกษา
เกี่ยวกับเชื้อตัวนี้ทางองค์การอนามัยโรคกำหนดให้กระทำในห้องปฏิบัติ
การที่มีความปลอดภัยในระดับสูงสุดหรือชีวภาพนิรภัยระดับ 4 (WHO :
Risk group 4) โรคไข้เลือดออกจากอีโบลา มีลักษณะทางเวชกรรม
ที่ต้องแยกออกจากโรคหลายชนิด การศึกษาทางห้องปฏิบัติการจะให้
การวินิจฉัยที่แน่นอนได้โดยใช้วิธีการต่อไปนี้
1. การวินิจฉัยจากตัวอย่างตรวจโดยตรง  เช่น การตรวจหาแอนติเจน
ของไวรัสในชิ้นเนื้อจากอวัยวะต่างๆ  โดยใช้แอนติบอดีย์จำเพาะ ย้อม
ด้วยวิธีอิมมูนเรืองแสง การตรวจหาจีโนมของไวรัสโดยวิธีเพิ่มขยายยีน 
polymerase chain reaction (PCR)  แต่เนื่องจากไวรัสมีจีโนมเป็น
RNA จึงต้องทำการเปลี่ยน RNA ให้เป็น complementary DNA เสีย
ก่อนรวมเรียกว่าวิธี reverse transcription-polymerase chain 
reaction (RT-PCR)

การตรวจหาอนุภาคไวรัสโดยใช้กล้องจุลทรรศน์อีเลคตรอน เป็นวิธีที่ใช้
ศึกษาไวรัสช่วงการระบาดครั้งแรกๆ ตัวอย่างที่ใช้คือสารคัดหลั่งจาก
ร่างกายและชิ้นเนื้อจากตัวผู้ป่วยรวมทั้งไวรัสที่เพาะเลี้ยงด้วย แต่ลักษณะ
จากกล้องจุลทรรศน์อีเลคตรอนจะแยกระหว่าง Ebola และ Marburg ไม่
ได้
2. การแยกเชื้อไวรัส ตัวอย่างตรวจคือเลือดของผู้ป่วยในระยะไข้  ถ้าป่วยเกิน
 8 วันไปแล้วมักจะแยกเชื้อจากเลือดไม่ได้ ในขณะที่ยังพบเชื้อในชิ้นเนื้อจาก
ศพ จากการทดสอบเซลเพาะเลี้ยงหลายชนิดได้พบว่า Vero E6 เป็นเซลที่มี
ความไวในการแยกเชื้อมากที่สุด จากการตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์อีเลคตรอน
สามารถพบเชื้อได้ภายในเวลา 24 ชม. อาจทำการพิสูจน์เชื้อโดยวิธีอิมมูนเรืองแสง 
เพราะใน passage แรกๆ เซลมักติดเชื้อโดยไม่แสดง cytopathic effect ให้ปรากฏ
การแยกเชื้อโดยใช้สัตว์ทดลอง สัตว์ที่ใช้คือหนูตะเภาอายุน้อย ฉีดตัวอย่าง
ตรวจเข้าช่องท้อง (intraperitoneally) หนูตะเภาที่ติดเชื้อจะป่วยมีเชื้อไวรัส
เป็นจำนวนมากในเลือดและการติดเชื้อพบได้ในหลายระบบอวัยวะ พิสูจน์โดย
วิธีอิมมูนเรืองแสง 
3. การตรวจหาแอนติบอดีย์ นิยมใช้วิธีอิมมูนเรืองแสงเช่นกัน แอนติเจนที่ใช้
ทดสอบเตรียมจากเซล Vero E6 ที่ติดเชื้ออีโบลาไวรัส เซลติดเชื้อที่ใช้เป็น
แอนติเจนจะเตรียมไว้บนแผ่นกระจกสไลด์และ fix ในอะซีโตน จากนั้นนำไป
ฉายรังสีอุลตราไวโอเลตและรังสีแกมม่าเพื่อฆ่าเชื้อ การศึกษาการระบาดวิทยา
จะใช้แอนติเจน 2 subtype ด้วยกันโดยใช้สายพันธุ์ Boniface เป็น reference 
Sudan strain และสายพันธุ์ Mayinga เป็น reference Zaire strain ทั้งนี้เพื่อ
หลีกเลี่ยงผลบลปลอมอันอาจเกิดเนื่องจาก variationของไวรัส
การวินิจฉัยโรคตัดสินจาก seroconversion และการตรวจพบ IgM จำเพาะ 
นอกจากนี้การพบ IgG จำเพาะที่ไตเตอร์ >256 ก็ถือว่าได้ผลบวกด้วย
เนื่องจากวิธีอิมมูนเรืองแสงเป็นวิธีที่ขึ้นอยู่กับผู้อ่านสไลด์เป็นหลัก จึงอาจเกิด
ผลบวกปลอมได้ แนะนำให้ทำการทดสอบยืนยันด้วยวิธี western blot หรือวิธี 
radioimmuno precipitation นอกจากนี้ยังมีวิธีอื่นๆอีกเช่น 
radioimmunoassay/enzyme linkedimmunosorbent assay (Elisa)

ลักษณะทางเวชกรรม
ไข้เลือดออกอีโบลาเป็นโรคติดเชื้อไวรัสร้ายแรง มักเริ่มมีอาการไข้สูงโดยทันที
 และมีอาการอ่อนเพลีย ปวดกล้ามเนื้อ ปวดศีรษะและเจ็บคอ ต่อมาจะมีอาการ
อาเจียน ท้องเดิน มีผื่นตามผิวหรัง มีอาการทางไตและตับเล็กน้อย และมีเลือด
ออกทั้งภายนอกและภายในร่างกาย อัตราป่วยตายประมาณร้อยละ 50-90 ใน
ผู้ป่วยที่มีอาการของโรคอย่างชัดเจน

ระยะฟักตัว
หลังได้สัมผัสโรคจะมีระยะฟักตัวตั้งแต่ 2-21 วันจึงเริ่มปรากฏอาการป่วยให้
เห็น

การวินิจฉัยโรค
การวินิจฉัยยืนยันขั้นสุดท้ายจะกระทำได้ในห้องปฏิบัติการเฉพาะโรคบางแห่ง
เท่านั้น  ไม่สามารถตรวจได้โดยทั่วไป

การวินิจฉัยแยกโรค
เนื่องจากในระยะเริ่มแรกยังไม่มีอาการของภาวะเลือดออกอย่างชัดเจน 
จึงจำเป็นต้องแยกออกจากโรคดังต่อไปนี้
- มาลาเรีย
- ไข้รากสาดใหญ่ ชนิด Tick-borne hemorrhagic rickettesia fever
- ไข้เหลือง
- ไข้ชิกุนกุนยา
- ไข้เลือดออกเด็งกี่
- ตับอักเสบ
- กาฬโรค
- ไข้ Marburg
ร่วมกับการได้ซักถามประวัติการสัมผัสโรค การฉีดยา (โดยเฉพาะการใช้
เข็มฉีดยาร่วมกัน) ประวัติการระบาดของโรค จะช่วยให้การวินิจฉัยโรคได้
แม่นยำมากยิ่งขึ้น

การรักษา
ยังไม่มีวิธีการรักษาที่จำเพาะ และยังไม่มีวัคซีนป้องกันโรค ผู้ป่วยที่มีอาการ
รุนแรง ต้องการการรักษาแบบประคับประคองอย่างมาก ผู้ป่วยจะขาดน้ำ
อย่างรุนแรงและต้องให้สารน้ำและอีเลคโตรไลท์เข้าทางหลอดเลือด

แหล่งเก็บโรคและพาหะนำโรค
แม้ว่าจะได้ทำการศึกษาอย่างกว้างขวาง แต่ก็ยังไม่ทราบแหล่งเก็บโรคหรือ
พาหะนำโรค  การติดโรคจึงทราบเพียงว่าการติดโรคมาจากการใกล้ชิด 
สัมผัสกับสารคัดหลั่งจากผู้ป่วย

การที่มีการแยกเชื้อฟิโลไวรัสที่คล้ายกับอีโบลาได้จากลิง ซันโมโนลกัส 
(Macaca-fascicularis) ซึ่งนำเข้าไปในสหรัฐจากประเทศฟิลิปปินส์
เมื่อปี 2532 

การแพร่เชื้อ
มีการแพร่เชื้อระหว่างบุคคลโดยการสัมผัสกับเลือด สารคัดหลั่ง อวัยวะหรือน้ำ
อสุจิที่มีเชื้อไวรัสอีโบลา การแพร่เชื้อในโรงพยาบาลพบได้บ่อย โดยบุคคลากร
ที่ค่อยบริบาลคนไข้จะติดโรคได้ง่าย การแพร่เชื้อพบได้
แม้ในการเตรียมศพเพื่อนำไปฝั่ง นอกจากนี้ยังระบาดได้จากการใช้กระบอก
และเข็มฉีดยาที่ปนเปื้อนร่วมกัน การติดเชื้อโดยวิธีนี้ทุกรายถึงแก่กรรมหมด
 การติดเชื้อจากอสุจิอาจเกิดขึ้นได้เป็นระยะเวลายาวนานถึง 7 สัปดาห์

การแยกกักกันโรค
ควรแยกผู้ป่วยรายที่สงสัยว่าเป็นโรคไข้เลือดออกอีโบลาจากผู้ป่วยรายอื่นๆ 
เทคนิคการพยายามในการแยกและดูแลผู้ป่วย จะต้องปฏิบัติอย่างเข้มงวด
จะต้องมีการบรรยายสรุปให้เจ้าหน้าที่ของโรงพยาบาลทุกระดับได้รู้จักธรรม
ชาติของโรคและวิธีการติดโรคโดยเฉพาะเรื่องเกี่ยวกับการแทงเจาะเลือด 
การเก็บและนำส่งตัวอย่างเลือด เพื่อตรวจสารคัดหลั่ง สายสวนต่างๆ และ
เครื่องดูดเสมหะ เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลทุกคนจะต้องสวมเสื้อคลุม สวมถุงมือ
และคาดผาปิดปากจมูก โดยแยกเป็นของแต่ละบุคคล ไม่ควรนำกลับมาใช้อีก 
ศพควรฝั่งหรือเผาในทันที

ผู้สัมผัสโรค
เนื่องจากการติดเชื้อเบื้องต้นเกิดขึ้นระหว่างบุคคล-บุคคล โดยการสัมผัสกับ
เลือดที่มีเชื้อสารคัดหลั่ง หรือสารน้ำจากร่างกาย บุคคลที่เคยอยู่ใกล้ชิดผู้ป่วย
จะต้องได้รับการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด เช่นวัดไข้ วันละ 2 ครั้ง ถ้าอุณหภูมิสูง
กว่า 38.3 ซ. (100 F) ให้รับไว้รักษาในโรงพยาบาลโดยการแยกห้องทันที 
การเฝ้าระวังให้ทำการเฝ้าระวังเป็นระยะเวลา 3 สัปดาห์ นับจากวันที่สัมผัส
โรค 

มาตราการของทางกระทรวงสาธารณสุขไทย
เนื่องจากยังไม่มีทางรักษา ยังไม่มีวัคซีนป้องกัน ทางกรมควบคุมโรคติดต่อ
ใด้ให้ด่านควบคุมโรคทุกแห่งตรวจผู้เดินทางที่มาจากหรือผ่านประเทศซาอีร์ 
ภายใน 21 วัน อย่างเข้มงวด 

  อาการและอาการแสดง  ความถี่ %
ไข้  100
ปวดศีรษะ  100
เจ็บหน้าอก  83
ท้องเดิน   81
อาเจียน   59
คอแห้งและเจ็บคอ  63
มีผื่นหรือหนังลอก  52
ไอ   49
เลือดออก   71
ถ่ายอุจจาระเป็นเลือด  59
เลือดออกจากอวัยวะต่างๆ (รายที่หาย)  40
เลือดออกจากอวัยวะต่างๆ (รายที่ตาย)  91


 

 


 






We subscribe to the
HONcode principle
of the Health on the
Net Foundation

 
About Us | Add URL I Privacy Policy | Member Register | Health Shop | Contact Us | Health Board | Advertising
Disease / Condition | Head Line News | Healthcare | Diagnostic | Alternative Medicine |
Health Game Zone


1999-2000 Thailabonline.com. All rights reserved. 
By using this information service,    you accept the terms of our Visitor Agreement. Please read it. 
The material on Thailabonline.com and iHealthsite.net are for informational purposes only and is not 
a substitute for medical advice or treatment for any medical conditions.   You should promptly seek 
professional medical care if you have any concern about your health, and you should always consult 
your physician before starting a fitness regimen.
”Thailabonline.com” and “ihealthsite.net” are trademarks of Crystal Diagnostics Co.,Ltd.